Trẻ học giao tiếp tốt nhất trong những khoảnh khắc có ý nghĩa với mình. Cha mẹ không cần biến ngôi nhà thành lớp học; chỉ cần điều chỉnh cách chơi, ăn uống và sinh hoạt để trẻ có thêm lý do nhìn, chỉ, phát âm hoặc nói với người lớn.
Bắt đầu từ điều trẻ thích
Hãy quan sát đồ chơi, món ăn, bài hát hoặc vận động khiến trẻ hứng thú. Khi trẻ đang có động lực, người lớn dễ tạo được lượt giao tiếp qua lại hơn. Ngồi ngang tầm mắt, tham gia hoạt động của trẻ và tránh đưa quá nhiều câu hỏi liên tiếp.
Tám cách tạo cơ hội giao tiếp mỗi ngày
Đặt món đồ trẻ thích trong tầm nhìn nhưng ngoài tầm với để trẻ có cơ hội yêu cầu giúp đỡ.
Đưa ra hai lựa chọn rõ ràng, ví dụ “con chọn bóng hay ô tô?”, đồng thời cho trẻ nhìn hoặc chạm vào từng món.
Tạm dừng ở đoạn quen thuộc của một bài hát hoặc trò chơi để chờ trẻ ra dấu, phát âm hay nói tiếp.
Tạo một tình huống vui cần hỗ trợ, như đưa hộp chưa mở hoặc để thiếu một món cần thiết.
Bắt chước âm thanh, hành động của trẻ rồi thêm một hành động mới để kéo dài lượt chơi.
Dùng câu ngắn hơn khả năng hiểu của trẻ và nhấn mạnh từ quan trọng: “mở hộp”, “bóng lăn”, “thêm nữa”.
Mở rộng điều trẻ vừa nói. Nếu trẻ nói “xe”, người lớn có thể đáp “xe chạy” hoặc “xe màu đỏ”.
Chờ từ năm đến mười giây sau khi gợi ý để trẻ có thời gian xử lý và phản hồi.
Chấp nhận nhiều hình thức giao tiếp
Giao tiếp không chỉ là lời nói. Ánh mắt, cử chỉ, chỉ tay, hình ảnh, âm thanh và từ đơn đều có giá trị. Khi người lớn phản hồi nhất quán với những tín hiệu này, trẻ hiểu rằng giao tiếp giúp mình kết nối và đạt được điều mong muốn.
Những điều nên hạn chế
Yêu cầu trẻ lặp lại quá nhiều lần trước khi đáp ứng nhu cầu.
Liên tục hỏi “đây là gì?” khi trẻ đang muốn chơi hoặc khám phá.
Nói câu quá dài, đưa nhiều chỉ dẫn cùng lúc hoặc sửa phát âm trong mọi tình huống.
So sánh trẻ với anh chị em hoặc bạn cùng tuổi.
Theo dõi tiến bộ nhỏ
Hãy ghi nhận cả những thay đổi nhỏ như trẻ chủ động nhìn, chờ tới lượt, chỉ vào món đồ hoặc phát ra âm thanh mới. Nếu trẻ rất ít giao tiếp, khó hiểu lời, mất kỹ năng hoặc gia đình vẫn lo lắng, nên trao đổi với chuyên gia để được đánh giá và hướng dẫn cụ thể.